Welke emoties moet je volgen (en welke niet)?

Ik weet niet hoe het voor jou is, maar ik heb als kind vooral geleerd om mijn emoties te onderdrukken. Zodat ik niet ‘te veel’ was in het openbaar. Zodat ik geen scène maakte. En vooral: zodat ik bleef presteren.

Voldoen aan de verwachtingen van de buitenwereld, zonder echt rekening te houden met wat ik zelf wilde. Want ja: de volwassenen wisten het wel beter. Toch?

En precies daardoor hebben mijn emoties me jarenlang verscheurd. Niet omdat emoties slecht zijn, maar omdat ik geleerd had dat ik vooral rationeel moest zijn. En zeker niet te veel in verbinding moest staan met wat mijn lichaam me vertelde.

Emoties zijn een kompas (maar ze doen niet allemaal hetzelfde)

Vandaag zie ik emoties anders. Ik zie ze als een kompas.

Alleen: ik wil ook niet ‘emotioneel all over the place’ zijn omdat ik iets voel. Niet alles wat je voelt, hoeft levensbepalend te zijn.

En hier zit een belangrijk nuanceverschil dat ik zelf veel te laat heb geleerd:

Sommige emoties tonen je richting. Ze wijzen je naar wat klopt, wat je roept, wat je eigenlijk al weet.

Andere emoties zijn geen richting, maar een waarschuwingslampje. Die maken je vooral attent op welke obstakels je nog in jezelf tegenkomt: oude angst, oude patronen, oude bescherming.

Je gevoelens serieuzer nemen én tegelijk leren hoe je ze gebruikt… ik wou dat ik dat veel eerder in mijn leven had geleerd. En eerlijk: ik zie dat de wereld een betere plek wordt als meer mensen zich daar bewust van worden.

Mijn onderscheid: de aanwezigheid van gedachten

Voor mij zit het verschil in één ding: de aanwezigheid van gedachten.

Sommige emoties zijn er gewoon. Ze komen op zonder dat je er een bewust denkproces aan vooraf laat gaan.

Neem liefde. Als je iemand graag ziet: is er ooit een moment geweest waarop je beslist hebt: “nu ga ik jou graag zien”? Natuurlijk niet. Die emotie was er gewoon.

Dat soort gevoelens hebben vaak iets stil en vanzelfsprekends. Ze hoeven je niet te overtuigen. Ze zijn er.

Wanneer emoties ‘vervuild’ raken: angst, jaloezie en mentale projecties

Maar dan heb je emoties die ontstaan op basis van gedachten.

Je voelt iets, en je brein begint er meteen een film rond te maken.

• “Wat als ik verlaten word?”

• “Wat als ik niet genoeg ben?”

• “Wat als dit misloopt?”

• “Wat als iemand anders beter is?”

En voor je het weet zit je in jaloezie, verlatingsangst, schrik, controle, bewijsdrang.

Dat zijn niet per se ‘foute’ gevoelens. Maar het zijn vaak gevoelens die gevoed worden door een verhaal. Door een interpretatie. Door projecties.

En omdat het onderdrukken van gevoelens zo ‘normaal’ is geworden, komen daar ook zoveel goedbedoelde adviezen uit.

Zinnetjes die we gebruiken om onszelf te sussen. Om het veilig te houden. Om goed te praten waarom we niet volgen wat we werkelijk willen.

Het voorbeeld dat voor mij alles duidelijk maakte

De droom van mijn eigen zaak: die was er gewoon.

Het verlangen om voor andere mensen te zorgen: dat was er gewoon.

Maar natuurlijk stonden daar angsten in de weg:

• Gaat het me wel lukken?

• Wat als ik faal?

• Moet ik niet gewoon tevreden zijn met hoe het nu is?

• Je kunt toch niet alles willen?

Dat zijn geen pure richtingwijzers. Dat is mijn verstand dat de basisemotie niet vertrouwt en ‘gekke dingen’ begint te doen.

En dat is belangrijk, want hier maken veel mensen een fout: ze nemen die angstgedachten als bewijs dat het verlangen niet klopt.

Terwijl het vaak net omgekeerd is.

Het goede nieuws: gedachten kun je herprogrammeren

Het verstand is niet de vijand. Maar het is ook niet de baas.

Gedachten kun je trainen. Herprogrammeren. Je kunt je mentale bandbreedte uitbreiden.

Je kunt leren om tijdelijk ongemak te dragen zonder meteen terug te krabbelen. Je kunt leren om niet elke gedachte te geloven, alleen omdat ze luid is.

Het trieste: mensen onderdrukken hun echte verlangen om tijdelijk ongemak te vermijden

En dat is het trieste.

Ik zie zoveel mensen met hun verstand hun werkelijke verlangens onderdrukken. Gewoon omdat het volgen van een verlangen tijdelijk discomfort zou geven.

Terwijl dat verlangen van je hart, dat wat je echt roept… daar heb ik weinig ervaring mee dat dat zomaar ‘verdwijnt’, het vlakt hooguit wat af in urgentie.

Ik ken eerlijk gezegd ook niemand die echt eerlijk is voor zichzelf, die daar ooit volledig in geslaagd is.

We hebben alleen geleerd om het weg te duwen. Om het te rationaliseren. Om het ‘verstandig’ te doen.

Een simpele check-in die je vandaag al kunt doen

Als je iets voelt en je twijfelt of je het moet volgen, stel jezelf dan deze vraag:

Is dit gevoel er gewoon? Of komt het met een heel verhaal erbij?

En als er een verhaal bij zit, stel dan nog één vraag:

Is dit verhaal een feit… of een projectie?

Want soms is je emotie geen richtingwijzer.

Meestal is het je brein dat bang is voor wat jouw hart al lang weet.