Cognitieve dissonantie: wanneer je hoofd in oorlog is met je gevoel

Je kent dat wel.

Je wéét dat je het je eigenlijk niet zou mogen aantrekken. Je wéét dat je het beter zou kunnen loslaten.

En toch… doe je het.

En dan begint die verschrikkelijke tweestrijd: je hoofd zegt “komaan, stel je niet aan”, maar je gevoel blijft maar roepen. Dat innerlijke conflict heeft een naam: cognitieve dissonantie.

En het straffe is: je creëert dat zelf.

Niet omdat je “zwak” bent. Maar omdat je jezelf niet toestaat om echt te ervaren wat je aan het ervaren bent. Je wil er te snel vanaf. Je wil het wegduwen. Je wil het oplossen met je hoofd.

Terwijl je systeem eigenlijk gewoon zegt: hier zit nog iets dat gezien, gevoeld of verwerkt wil worden.

Wat is cognitieve dissonantie eigenlijk?

Cognitieve dissonantie is die spanning tussen:

• wat je denkt dat je “zou moeten” voelen of doen

• en wat je in realiteit voelt of doet

Je hoofd wil controle. Je gevoel wil waarheid.

En als je die twee tegen elkaar laat vechten, zit je vast.

Hoe geraak je eruit?

1) Bewustwording: merk het op in het moment

De eerste stap is simpel, maar niet gemakkelijk: zien dat het gebeurt.

Niet achteraf, als je al drie uur aan het malen bent. Maar in het moment dat je voelt: “oei, ik ben dit aan het onderdrukken” of “ik ben mezelf aan het overtuigen dat ik dit niet mag voelen.”

Zodra je het opmerkt, heb je al terug een beetje keuze.

2) Stop met onderdrukken en begin met luisteren

In plaats van je gevoel weg te duwen, kan je het ook anders bekijken:

• dit gevoel is geen vijand

• dit gevoel is informatie

• dit gevoel wijst op iets dat nog losgelaten mag worden

Dat betekent niet dat je alles moet uitpluizen. Maar wél dat je jezelf toestemming geeft om te voelen wat er is.

3) Beslis wie je wil zijn in dit moment

Hier zit de echte shift.

Beslis voor jezelf:

• ik wil de persoon zijn die dit kan loslaten

• ik wil de persoon zijn die dit kan dragen zonder mezelf te verliezen

• ik wil de persoon zijn die niet meer afhankelijk is van wat anderen doen

Want vaak steken we al onze energie in de buitenwereld veranderen, zodat wij niet moeten dealen met wat dat met ons doet.

Maar de buitenwereld controleren is niet in jouw macht.

Wat wél in jouw macht ligt, is de kwaliteit ontwikkelen om hier beter mee om te gaan.

4) Stel jezelf de vragen die je terug naar jezelf brengen

Als je terug wat rust hebt, stel jezelf dan eens deze vragen:

• Waarom trek ik mij dit zo hard aan?

• Waarom laat ik dit toe?

• Welke betekenis geef ik hieraan?

Want vaak gaat het niet over wat er precies gebeurt. Het gaat over de betekenis die jij eraan geeft.

En als je dat helder ziet, kan je ook kiezen.

5) Maak er iets van: wat leert dit mij?

En dan komt de volwassen vraag:

• Wat doe ik hier nu mee?

• Wat leer ik hier nu uit?

• Welke kwaliteit kan ik ontwikkelen om hier vanaf nu beter mee om te gaan?

Dat is superuitdagend.

Maar als je op deze manier leert omgaan met je gevoelens, gebeurt er iets belangrijks:

Je wordt eindelijk degene die je gedachten en emoties kan sturen…

…in plaats van dat zij jou sturen.

Tot slot

Cognitieve dissonantie is geen bewijs dat je “niet sterk genoeg” bent. Het is een signaal dat er iets in jou aandacht vraagt.

En hoe sneller je leert luisteren, verwerken en kiezen wie je wil zijn…

…hoe minder oorlog je vanbinnen moet voeren.